መላ

ኮምፒውተሬ ለምንድነው ዝግ የሚለው?

ክፍል 1 አላስፈላጊ ፍርግሞች

ብዙ ተጠቃሚዎች ኮምፒውተራቸው ዝግ ይልባቸዋል። ለዚህ የተለያዩ ምክንያቶች አሉ። አንዳንዴ ኮምፒውተሩ አውነትም በሚፈለገው ፍጥነት መስራት አይችል የሆናል። ብዙ ጊዜ ግን ኮምፒውተሮችን በጥንቃቄ በመያዝ በጥሩ ፍጥነት እንዲሰሩ ማድረግ ይችላሉ።

መላ በሚያዘጋጀው ተከታታይ ክፍል እንዴት ኮምፒውተርዎ በሚችለው ፍጥናት እንዲሰራ እንደሚያደርጉ፤ በዛውም እንዴት ኮምፒውተርዎን በጥንቃቄ ሊይዙ እንደሚችሉ እናስረዳለን። ነገሮች በደንብ ግልፅ እንዲሆኑ በአንድ ክፍል ላይ አንድ ነገር አንጫወታለን።

ኮምፒውተርዎ ዝግ የሚልበት አንደኛው ምክንያት ብዙ አላስፈላጊ ፍርግሞች (programs) ከተጫኑ ነው። እነዚህን ማራገፍ (uninstall) ጥሩ እርምጃ ነው። በመጀመሪያ መራገፍ ያለባቸውን ፍርግሞች መዝግበው ይያዙ። ከዛም ፍርግሞቹን ያራግፉ።

1. መራገፍ ያለባቸውን ፍርግሞች እንዴት አውቃለሁ?

ይሂ በጣም ጥሩ ጥያቄ ነው። አብዛኛውን ጊዜ አላስፈላጊ ፍርግሞች ኮምፒተርዎ ላይ ይኖራሉ። ነገር ግን በግምት ብቻ ፍርግሞችን ቢያራግፉ አስፈላጊ የሆኑ ፍርግሞችም (ለምሳሌ Microsoft Office) አብረው ሊራገፉ ይችላሉ። ስለዚህ የሚያራግፉት ፍርግም አገልግሎቱ ምን እንድሆነ መረዳት አለብዎት።

ዘዴ 1

የማያስፈልጉ ፍርግሞችን ማግኛ አንደኛው ዘዴ ፍርግም ምናሌ (start->program menu) ላይ የተዘረዘሩትን ፍርግሞች ማጥናት ነው። ጀምር->ፍርግሞች ጠቅ ቢያረጉ (click “Start” and then click “Programs”) ኮምፒውተርዎ ላይ የተጫኑ ፍርግሞች ዝርዝር ያገኛሉ። እነዚህን አንድ በአንድ እያከፈቱ ዓላማቸው ምን እንደሆነ ይረዱ። ከነዚህ ውስጥ ለእርስዎ ጠቃሚ ያልሆኑ ፍርግሞች ሊያገኙ ይችላሉ። ጠቃሚ ያልሆኑትን ፍርግሞች ዝርዝር መዝግበው ይያዙ።

ዘዴ 2

ኮምፒውተርዎ በአንድ ጊዜ የተለያዩ ፍርግሞችን ያንቀሳቅሳል። በአሁኑ ጊዜ እያተንቀሳቀስ ያለ ነገር “ሂደት” (process) ተብሎ ይጠራል። የሂደቶች ቁጥር እየበዛ በመጣ ቁጥር ኮምፒውተርዎ የበለጠ ዝግ እያለ ይመጣል። ሂደቶች አንዳንዴ በአሞሌ ክንውኑ (task bar) ላይ በቀኝ በኩል ይዘረዘራሉ (ልክ ከሰዓቱ በስተግራ በኩል)። ይሚከተለው ምሰል ይህን ያሳያል።

እርስዎ ኮምፒውተር ላይ የተዘረዘሩትን አዶዎች (icons) በደንብ ያጥኑ። ጠቋሚውን ከእያንዳንዱ አዶ ላይ በማሳረፍ፤አንድ ጠክታ ወይም ሁለት ጠቅታ በማድረግ ፍርግሙ ምን ዓላማ እንዳለው ይረዱ። የማያስፈልግ እንደሆነ ስሙን መዝግበው ይያዙ።

ዘዴ 3 ለላቁ (advanced) ተጠቃሚዎች

ይሄ ዘዴ የተወሳሰበ ቢሆንም በጣም ጠቃሚ ዘዴ ነው። “Task Manager” የሚባለውን መስኮት በመክፈት ኮምፒውተርዎ ላይ የሚንቀሳቀሱትን ሂደቶች በሙሉ መመልከት ይችላሉ። “Task Manager” መስኮትን ለመክፈት እነዚህን ሶስት ቁልፎች በአንድ ላይ ይጫኑ CTRL + ALT + DELETE። አንዳንድ ተጠቃሚዎች ስድስት አዝራሮች (buttons) የያዘ መስኮት ሊያዩ ይችላሉ። በዚህ ጊዜ “Task Manager” የሚለውን ጠቅ ያርጉ። ሌሎች ተጠቃሚዎች በቀጥታ “Task Manager” መስኮት ይከፈትላቸዋል።

“Task Manager” መስኮት ላይ እያንዳንዱ ረድፍ ስለ አንድ ሂደት ያስረዳል። CPU እና Mem Usage የሚሉት አምዶች (columns) ሂደቱ ምን ያህል ሴፒዩ እና ማህደረ ትውስታ (memory) እየተጠቀመ እንደሆነ ያሳያሉ። የሚከተውን ምስል ይመልከቱ። ብዙ ሲፒዩ ወይም ማህደረ ትውስታ እየተጠቀሙ ያሉትን ሂደቶች በቀላሉ ለመመልከት በቀስቱ ላይ የተመለከቱትን ቦታዎች ይጫኑ። ሂደቶች እንደአጠቃቀማቸው ሽቅብ ይደረደራሉ (sort ascending)። ትልቅ ቁጥር ያለው ብዙ እየተጠቀመ ነው ማለት ነው። ብዙ ጊዜ የሂደቱ ስምና የፍርግሙ ስም ይለያያል። ለምሳሌ MS Word የፍርግም ስም ሲሆን፤ እየተንቀሳቀሰ እያለ Task Manager ላይ WINWORD.EXE በሚል ስም ነው የሚታየው። ስለዚህ የሂደቱን ስም ይዘው በይነመረብ (internet) ላይ ያ ሂደት ምን እንደሆነ የሚያስረዱ ገፆች (web pages) ይፈልጉ። ብዙ ሲፒዩ ወይም ማህደረ ትውስታ የሚወስዱ ሂደቶች አላስፈላጊ ከሆኑ መራገፍ አለባቸው።

2. ፍርግሞችን እንዴት ነው የማራግፈው?

ለዚህ እራሱን የቻለ ዓምድ ተዘግጅትዋል። ከመላ ድር ጣቢያ ላይ www.mela.ertale.com ማውረድ ይችላሉ።

3. ምክር

1. ኮምፒውተር መጀመሪያውኑ ሲገዛ አንዳንድ አላስፈላጊ ፍርግሞች ተጭናውበት ይመጣል። ኮምፒውተሩን የሚሸጥልዎትን ሰው የሚጫኑት ፍርግሞች ዝርዝር እንዲነግረዎትና የማያስፈልግዎት ፍርግም እንዳይጫን ይነጋገሩ።

2. “አንድ ጊዜ እፈልገው ይሆናል” በማለት ያገኙትን ፍርግም ሁሉ አይጫኑ።

3. በሲዲ የገዙት ወይም ከኢንተርኔት ላይ ያወረዱት (download) ፍርግም ካለ ሲዲውን ወይም ያወረዲትን ፋይል በጥንቃቄ ያስቀምጡ። ፍርግሙ በሚያስፈልግዎት ጊዜ ሊጭኑት ይችላሉ። ከዚህም ባሻገር፤ ኮምፒውተርዎ ቢበላሽና እንደገና ሁሉ ነገር መጫን ቢኖርበት ፍርግሞቹን ሌላ ቦታ (ለምሳሌ በሲዲ) አስቀምጠው ክሆነ በቀላሉ መልሰው ሊጭኑአቸው ይችላሉ።

4. ኮምፒውተርዎ እስኪበላሽ አይጠብቁ። በየጊዜው እዚህ የተጠቀሱትን ነጥቦች እንደገና ያድርጉ።

5. የኮምፒውተር ችግር ሲያጋጥሞት ድር ጣቢያችንን ይጎብኙ።

6. ችግር ካጋጠምዎት ጥያቄዎትን talk.ertale.com ላይ ያቅርቡ።

ትርጉም*

መስኮት window

መጫን install ማራገፍ uninstall ማንቀሳቀስ run

ምናሌ program menu ሽቅብ መደርደር sort ascending ቁልፍ keyboard key

በይነመረብ internet አዶ icon ድር ጣቢያ web site ጀምር Start button

ጠቅ ማረግ click ጠቋሚ pointer/cursor ፍርግም program

*አዚህ ፅሑፍ ላይ የሚገኙት ቃላት (እንደ “ፍርግም”፣”ማራገፍ”ና የመሳሰሉት) የኢትዮጵያ ኢንፎርሜሽንና ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ልማት ኤጀንሲ ባወጣው የኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ መዝገበ ቃላት ላይ የተመሰረቱ ናቸው።

መላ

ፅሑፉ ጥሩ ነበር? ይሂን ተከታታይስ ስንጨርስ ስለምን እንድንፅፍ ይፈልጋሉ? ሃሳብዎትን ለመግለፅ፤ ቀጣዩን ክፍል ለማውረድና የራስዎትን ጥያቄ ለመጠየቅ ኢሜይል ያድርጉልን፤ ወይም ድር ጣቢያችንን ይጎብኙ።

mela@ertale.com www.mela.ertale.com

ይህ ፅሑፍ ነፃ ነው። ይዘቱን በምንም ዓይነት መንገድ ሳይቀይሩ ማባዛት ይቻላል።

ፅሑፉን ለማውረድ